جاذبه های گردشگری ایلام

حسين قلی خان كه ظاهرا قدرتمندترين والی پشتكوه بود، در محل فعلی شهر ايلام، خانههای اعيانی، اردوگاه و عمارت را بنا كرد كه عملا به مركز تابستانی واليان پشتكوه تبديل گرديد. سالها اين محل بهنام حسين آباد والی معروف بود تا در زمان پهلوی اول در خرداد ماه ۱۳۲۵ شمسی و با توجه به سابقه تاريخی و تصويب فرهنگستان ايران «ايلام« ناميده شد.
قلعه والی در شهر ایلام که چند سالی است به موزه مردم شناسی تبدیل شده، نمایشی از فرهنگ و تمدن استان است که هر سال در ایام نوروز مورد استقبال گردشگران قرار می گیرد.
استان ایلام به لحاظ تاریخی و آثار باستانی جزو استانهای مهم کشور محسوب می شود و بیشترین آثار استان از دوران ساسانی است که هر ساله مورد استقبال گردشگران نوروزی قرار می گیرد.
استان ایلام با داشن ۷۵۰ اثر ملی در کشور رتبه پنجم را از نظر ثبت آثار ملی دارد و به ترتیب در سال ۹۰، ۲۵ و در سال ۹۱، ۲۱ اثر، در سال۹۲، ۲۲ اثر و در سال ۹۳ تا پایان سال ۵۰ اثر ثبت ملی شده است.
این تنگه فوق العاده زیبا و رویایی جزو مناطق سردسیر استان و زادگاه اصلی درختچه ارغوان به حساب می آید. این منطقه در گذشته به “گاوز” معروف بوده و محل رشد گونه های متنوع گیاهی از جمله بلوط، دافنه، کیکم و زالزالک بوده ولی متاسفانه اصلی ترین گونه گیاهی این منطقه که درختچه ارغوان است در حال انقراض میباشد. در محدوده این تنگه و ارتفاعات ییلاقی اطراف آن صنعت زنبورداری عسل ناب، رونق دارد.
کبیرکوه به مجموعه کوه های بلندی است که خود قسمتی از رشته کوه بزرگ زاگرس است گفته می شود. این رشته از دیوارهای جنوبی دره رودخانه آب آفتاب و کنجان چم شهرستان مهران شروع شده و رو به رودخانه کرخه در دهستان الوار گرمسیری از شهرستان خرم آباد لرستان ادامه می یابد. دامنه های شمال و شمال شرقی آن به دره های رودخانه سیمره، کرخه و دامنه های جنوب و جنوب غربی آن به مرز ایران و عراق منتهی می شود.
دره کنجان چم تا دره رودخانه کرخه ۱۷۵ کیلومتر و عرض آن در حد فاصل رودخانه سیمره یا کرخه تا مرز ایران و عراق بین ۴۵ تا ۸۰ کیلومتر است. این کوهستان پهنه ای به وسعت ۹۵۰۰ کیلومتر مربع را زیر پوشش قرارداده است.
این رشته کوه از شاخه های بسیاری تشکیل یافته که به سمت غرب و جنوب غربی از ارتفاع آن ها کاسته می شود و بلند ترین آنها که خط الرأس رشته مزبور را تشکیل می دهند در بخش شرقی آن واقع شده اند. بلندترین این کوه ها، قله ای به نام کبیرکوه است که ۲۷۹۰ متر ارتفاع دارد و در ۱۸ کیلومتری شرق ارکواز ملکشاهی واقع شده است. از این رشته که کوهستان وسیعی را تشکیل داده است رودخانه های فراوانی سرچشمه می گیرند. و اکثرا به خاک عراق وارد می شود و تعداد دیگری ازرودخانه ها نیز به رودخانه سیمره و کرخه می پیوندند.
برای صعود به بلندترین قله این کوه می توان از راه اتومبیل رو ایلام به دره شهر و از طریق روستای بهرام خانی و راه کولم به روستای گوران و پس از طی گردنه پینه به خط الرأس رشته مزبور دست یافت به طول ۱۲.۵ کیلومتر طی کرد تا به قله رسید.
زیبایی منحصر به فرد و جلوه های تاثیر گذار آن منجر شده تا این مکان همواره مورد توجه گردشگران واقع شود. در واقع وجود درختان کاج، اقاقیا، گردو، سرو و …. چشم انداز بسیار زیبایی را به پارک چغا سبز بخشیده است.
آنچه این شهر را بسیار شهره کرده طبیعت بکر و وجود آثار تاریخی و جاذبههای گردشگری طبیعی و دیدنی است که وصف آنها تا حضور و دیدن این زیباییها در کلام و کلمه نمیگنجد و تنها حضور و احساس و دیدن این همه شکوه و زیبایی میتواند بهترینها را در خصوص این استان زیبا در فصل بهار بازگو کند.
یکی از مهمترین آثار طبیعی شهرستان آبشار اما است، این آبشار با ارتفاع حدود ۲۰ متر در نزدیکی روستای اَما در ۲۵ کیلومتری جنوب ایلام و پشت سد ایلام واقع شده است.
آبشار روستای اما در میان درهای واقع شده و آب آن به سمت دریاچه سد ایلام جریان دارد. ادامه مسیر فوق به روستای مهر و در نهایت به شهر ملکشاهی منتهی میشود.
آبشار زیبای اما به شماره ۲۳۷ در فهرست میراث طبیعی ملی کشور به ثبت رسیده است، طول این آبشار ۲۹۷ متر است که در تمامی فصول سال دارای چشم اندازی زیبا برای بازدید گردشگران و طبیعت دوستان است.
سد چم گردلان از دیگر زیباییهای طبیعی شهرستان است، این سد از طرف شرق به شهر مهر و روستای اما از شهرستان ملکشاهی و از طرف غرب به روستاهای ماربره و کانگنبد از بخش صالح آباد و از طرف جنوب به ارتفاعات ویژدرون ملکشاهی و از طرف شمال به روستای گلگل علیا از توابع شهرستان ملکشاهی محدود میشود که مساحت حوزه آبی سد آن در حال حاضر در سطح تراز ۹۲۰ متر برابر با ۲۵۵ هکتار است.
غار آقا میر از دیگر آثار مهم طبیعی شهرستان ملکشاهی است، این غار در بلندترین نقطه کبیرکوه (کان صیفی) در شهرستان ملکشاهی با ارتفاع ۲۳۶۲ متر از سطح دریا، با طول ۲۳۰ متر قرار دارد.
یکی دیگر از آثار مهم تاریخی شهرستان، نقش برجسته و کتیبه گلگل ملکشاهی است، این اثر تاریخی یادگاری از حمله و تصرف این منطقه توسط سلسله آشوری در هزارههای قبل از میلاد است که در ضلع شمالی روستای گلگل بخش ملکشاهی و بر نمای شرقی صخره و به ارتفاع حدود ۳ متر از زمین قرار دارد.
شکل عمومی کتیبه یک مستطیل به ارتفاع ۱۳۵ سانتی متر و عرض ۹۰ سانتی متر است که در وسط آن نقش نیم رخ و تمام قد پادشاه آشوری بصورت برجسته قرار دارد که کلاهی مخروطی و ردایی بلند تا روی پاها بر تن داشته و شمشیری حمایل نماد قدرتی به دست دارد که به علت تخریب شکل آن به درستی معلوم نیست.