۱۰۰۰ روز طلایی برای «مغز»
به گزارش صدای ایران معمولا در گذشته ما سوءتغذیه را معادل کمبود تغذیه میدانستیم. اما در روزگار مدرن علاوه بر اینکه کمبود تغذیه به عنوان یک چالش بزرگ جهانی باقی ماندهاست، ما با اثرات منفی افراط در تغذیه مثل چاقی بیش از حد و رژیمهای خطرناک و نامتوازن و آلوده به سموم نیز مواجهیم که به مجموع تمام این حالات سوء تغذیه میگوییم.
حداقل ۲۰۰ میلیون کودک در کشورهای در حال توسعه به نهایت ظرفیت تکامل خود دست نمییابند. در کنار سوءتغذیه، بیماریهای عفونی و خطرات محیطی و خشونتهای اجتماعی و خانوادگی نیز در این اتفاق نقش دارند. بر خلاف بسیاری از عوامل دیگر، تغذیه قابل اصلاح و بهبود است. دورههای بحرانی از تکامل مغز که به کمبودهای تغذیهای خاص حساس است بخوبی شناسایی شده است. مداخلات بموقع تغذیهای در طول دوره جنینی و سالهای اولیه زندگی از نقایص طولانی مدت جلوگیری میکند. مداخلاتی که براساس دانش ما نسبت به این هزار روز طلایی صورت بپذیرد میتواند اثرات عمیق جهانی داشته باشد! اصلاح این نقایص تغذیهای میتواند متوسط ضریب هوشی مردم جهان را تا ۱۰ نمره اضافه کند.
دورههای حساس تکامل مغز
اگرچه تمام مواد مغذی برای تکامل و عملکرد طبیعی مغز لازم است، اما در هزار روز طلایی بعضی از مواد مغذی نقش کلیدی دارند. مغز انسان از چند جزء متفاوت تشکیل شدهاست که هر جزء الگوی رشد متفاوتی دارد و در هر زمان نیازهای تغذیهای خاص خود را دارد. این دورهها ابتدا در مدلهای حیوانی شناسایی شدهاند. سپس با مطالعات تغذیهای در بارداری و نوزادی تائید شده است.
آهن یک ماده کلیدی!
کمبود آهن، شایعترین کمبود تغذیهای در جهان است. ۴۷ درصد کودکان زیر سن مدرسه و ۴۲ درصد زنان باردار در دنیا کمخونی دارند. از این مقدار نصف آنها به علت کمبود آهن است.
دورههایی که در آنها مغز بیشترین نیاز به آهن را دارد عبارتند از: دوره جنینی و سن شش ماهگی تا سه سالگی
اخیرا در یک بررسی نشان داده شد که نوزادان با آنمی فقر آهن دچار نقایص ذهنی، حرکتی و احساسی ـ اجتماعی میشوند.
انعطافپذیری و آسیبپذیری
به نقل ازجام جم، خوشبختانه چون مغز جوان بسیار انعطافپذیر است هیچگاه برای جبران یک کمبود تغذیهای دیر نیست و این کار میتواند تا حدودی آسیب عصبی را جبران کند. با پیرتر شدن انسان این خاصیت جبران آرام آرام از دست میرود. به همین دلیل علم پیشنهاد میکند که پیشگیری از یک نقص تغذیهای در جنینی و نوزادی بسیار بهتر از درمان اثرات آن در بزرگسالی است.
