جزئیات مذاکرات ایران و طالبان
در جریان است. از این رو دستگاه دیپلماسی ایران نیز بر آن شده است توانایی خود را در این مسیر مناسب و متناسب با اهداف ملی خود دنبال کند. از طرف دیگر طالبان نیز پذیرفته است که سطح مذاکرات خود را نیز با متغیرهای تاثیرگذاری چون ایران گسترش و به دنبال منافع خود باشد. اینجاست که به سطح تحلیل بعدی میرسیم اینکه ایران در پی طالبان به دنبال چه اهدافی و طالبان در پی ایران چه مقاصدی را دنبال میکنند؟
ایران اعلام کرده است که به عنوان یک عنصر میانجی موجب تسهیل روابط دولت افغانستان با طالبان میشود و این هدف آشکار و رسمی از سوی وزارت امور خارجه ایران مورد توجه است که میتواند دلالتهای دیگری را نیز با خود به همراه داشته آورد. هدف طالبان به طور رسمی مشخص نیست اما طالبان نیز میخواهد از سوی کشورها بهویژه کشورهای مطرح در حوزه منطقهای و بینالمللی به رسمیت شناحته شود تا بتواند فصل مهم امتیازگیری خود را از دولت افغانستان با قدرت بیشتر بگذراند. این نشان دهنده این است که طالبان در حال زمینهسازی برای تشکیل حزب سیاسی قوی در قالب طالبان و قبول منطق حاکم بر بازیهای سیاسی در ابعاد گوناگون منطقهای و بینالمللی است.
از سوی دیگر باید اذعان داشت این تحرکات که از سوی دستگاه دیپلماسی ایران صورت گرفته است شاید در پس پرده آن اهدافی وجود داشته باشد. ایران همواره تلاش داشته است اهداف مثبت در کشورهای منطقه را مدنظر قرار دهد. اما ارزشیابی این نوع تحرکات در اهداف گذشته نشان میدهد که این اقدامات در بزنگاههای تاریخی مورد نیاز نیز صورت پذیرفته است. گاه و بیگاه خیلی زود دیر میشود!
اما اینکه آیا دولتهای افغانستان و پاکستان و عربستان و امریکا میتوانند بدون حضور ایران نقشه راهی ترسیم کنند و ایران را در این زمینه دور بزنند سوالی است که باید گفت در بسیاری از مواقع پاسخ به این پرسش با «نه» همراه است ولی واقعیت نشان داده است که این «نه» به طور مطلق عملیاتی نشده است. به این معنا که عدم حضور ایران مقاصد منطقهای را تامین نخواهد کرد ،چون اگر ایران حضور میداشت و همکاریها با ایران تعریفپذیر و هوشمندانه صورت میپذیرفت اثرات فعالیتهای دیگر کنشگران نیز افزایش بیشتری نشان میداد.