ممنوعیت خاکبرداری بیش از ۸ متر در کربلا
شبستانی در زیرِ زمین
مسؤولان عراقی به دلیل بافت فشرده آن منطقه و گران بودن زمین به مهندسان فنی و مشاور پیشنهاد میدهند که بخش مهمی از صحن در زیر زمین ساخته شود. پیشنهادی که در نهایت مقبول میافتد و مقرر میشود شبستان اصلی صحن، زیر زمین باشد و روی سطح زمین هم صحن روباز و بدون سقف ساخته شود. چیزی که مشابه آن را در صحن جامع رضوی در مشهد و صحن مسجدالنبی(ص) در مدینه دیدهاید. برای شروع کار باید این منطقه را خاکبرداری کرد. منطقهای که ۲۱ مهر ۵۹ شمسی (برابر با عاشورای سال ۶۱ قمری) شاهد درگیری بین سپاه سیدالشهدا(ع) و لشکر یزید بوده حالا بعد از حدود ۱۳۳۵ سال بعد باید خاکبرداری شود. حتی تصورش هم میتواند مو بر اندام هر کسی سیخ کند. بعد از همین خاکبرداری بود که شایعات پیدا شدن لوازم و اشیایی از نبرد عاشورای سال ۶۱ هجری مثل بمب ترکید، اما واقعیت ماجرا چه بود؟
رسیدن به زمین محل درگیری
به نوشته جام جم، در هر منطقهای از کره زمین، لایههای متعددی از خاک و گل و فرسایش و رسوب وجود دارند که طی سالها روی یکدیگر انباشته شدهاند. محل مورد نظر هم از این قاعده مستثنا نیست. هشت متر اولیهای که خاکبرداری میشود، لایهها و رسوبهایی بوده که طی سالها بعد از حادثه عاشورا روی سطح زمین قرار گرفتهاند. این به آن معناست که سطح واقعی زمینی که روی آن نبرد عاشورا اتفاق افتاده در ارتفاع ۸- است. به عبارت دیگر، تیم مهندسی بعد از هشت متر گودبرداری و خاکبرداری به منطقهای میرسد که همان زمینی بوده که در روز عاشورای سال ۶۱ هجری(قمری) محل نبرد و درگیری طرفین قرار گرفته.
بیش از ۸ متر ممنوع
سطح واقعی قبرها و مزار شهدای کربلا هم در همین عمق است. دقیقا به همین دلیل بود که بعدها وقتی موضوع افزایش ارتفاع گنبد سیدالشهدا(ع) پیش آمد و نیاز به تقویت و مقاومسازی ستونهای اطراف مضجع شریف امام حسین(ع) بود، خط قرمز خاکبرداری در اطراف مزار امام(ع) هم هشت متر تعیین شد و تیم مهندسی اجازه نداشت از این عمق پایینتر برود. پایینتر از این عمق، مزار شهدا کربلا بود که پیکرهای شریف آنها در دل زمین به ودیعه گذاشته شده است.
فسفاتهای واقعیت
شایعات مبنی بر پیدا شدن اشیا و لوازمی از نبرد عاشورا هم در این عمق مطرح شده است. نکته مهم آنکه تیم مهندسی و خاکبرداری در این مرحله، اشیا و لوازم فلزی نیافتهاند به آن معنا که سالم یا نیمهسالم باشد. اصولا فلز در چنین بازهای از زمان سالم باقی نمیماند و تجزیه و فسفات میشود. آنچه یافت شده آثار و نشانههای رگههای فسفات و اکسید است. رگههایی که به احتمال زیاد بقایای سلاح و ابزارهای فلزی بوده که در ۱۳۳۵ سال قبل (شمسی) در نبرد روز عاشورا مورد استفاده طرفین قرار گرفته است از شمشیر گرفته تا نیزه و سپر و امثالهم. مشخصا رگه صاف فسفات کشف شده که احتمالا مربوط به نیزه یا سلاحی شبیه به آن است. از دیگر رگههای کشف شده، سطح دایرهشکلی از اکسید بود که به احتمال زیاد مربوط به ابزاری مانند سپر مبارزان و جنگاوران بوده. ذکر این مطلب خالی از لطف نیست که علاوه بر رگههای فسفات و اکسید، بعضا ظروف سفالی و کوزههایی هم کشف شده که مشخص نیست از بقایای عاشورای سال ۶۱ هجری باشد.
عجایب یک گنبد
از دیگر بخشهایی که در طرح توسعه و بهسازی حرم سیدالشهدا(ع) مورد توجه قرار گرفت، گنبد اصلی حرم بود.