یادمان محمدرضا لطفی؛ گوش‌جان به برجسته‌ترین آثار استاد

صدای ایران-هنوز علاقمندان به موسیقی به ویژه مشتاقان ساز تار از داغ درگذشت یگانه تار استاد جلیل شهناز در خرداد ماه گذشته کمر راست نکرده اند که می بایست در سوگ استاد نام آور و هویت ساز دیگری بنشینند.

استاد محمدرضا لطفی در  هفدهم دی ماه سال ۱۳۲۵ در شهر گرگان  چشم به جهان گشود.

ایشان به مدت پنج سال در هنرستان موسیقی از محضر اساتیدی چون علی اکبرخان شهنازی و حبیب الله صالحی بهره ها برد وپس از پایان هنرستان به دانشکده موسیقی راه یافت و درآنجا به تکمیل  آموخته های خود را نزد اساتید برجسته زمان  نورعلی برومند، عبدالله دوامی و سعید هرمزی پرداخت.

محمدرضا در سال ۱۳۴۳ جایزه نخست موسیقی دانان جوان را کسب کرد. در سال ۱۳۵۳ به عضویت گروه علمی دانشکده موسیقی درآمد و در همین سال همکاری خود را با رادیو آغاز کرد. به مدت یک سال و نیم به عنوان مدیر گروه موسیقی دانشکده موسیقی هنرهای زیبای تهران به کار مشغول شد و پس از آن از این سمت استعفا کرد.

 

محمدرضای جوان در سال  ۵۴ در جشن هنر شیراز،دستگاه راست پنجگاه را که از جمله دستگاههای مهجور موسیقی  ایرانی است و  شباهت های زیادی به لحاظ ریتم و ملودی به  دستگاه ماهور دارد به همراه  محمدرضا شجریان و ناصر فرهنگ فر اجرا نمود که بسیار مورد توجه قرار گرفت. 

وی در سال ۵۴ گروه شیدا را بنیاد نهاد و به همراهی گروه عارف به سرپرستی  حسین علیزاده  به بازخوانی و اجرای دوباره آثار گذشتگان پرداخت. 

ایشان همچنین کانون موسیقی چاووش را با همکاری هنرمندانی چون هوشنگ ابتهاج، شهرام ناظری، حسین علیزاده، پرویز مشکاتیان، علی اکبر شکارچی و … راه‌اندازی کرد و در یک فعالیت چشمگیر آثاری از این گروه به جای ماند که به گفته بسیاری از اساتید از بهترین کارهای موسیقی ایران به شمار می‌روند؛ آثاری که بخش‌هایی از آن در قالب «چاووش» در چند آلبوم تولید شد و برخی از آنها نواهای انقلابی بود که حتی به شکل دستفروش در ایام انقلاب توزیع می‌شد .

سالهای آخر دهه پنجاه خورشیدی و سالهای آغازین دهه ۶۰ موسیقی ایران شاهد همکاری دو استاد برجسته موسیقی استاد محمدرضا شجریان و استاد محمدرضا لطفی بود که به خلق آثار تکرار نشدنی چون به «به یاد عارف» (بیات ترک)، «چهره به چهره» (نوا)، «سپیده» (ماهور)، «چشمه نوش» (راست پنجگاه)، «جان جان» (سه‌گاه)، «معمای هستی» (شور)، «عشق داند» (ابوعطا) پرداختند.

گروه چاووش پس از انقلاب به واسطه شرایط متفاوتی که برای هر یک از اعضایش پدید آمد، منحل شد و پس از آن، محمدرضا لطفی پس از سفرهای بسیاری که برای کنسرت به ایتالیا، فرانسه و آلمان کرد، در سال ۱۳۶۵ به آمریکا رفت و علاوه بر اجرا در کنسرت‌های متعدد در سراسر آمریکا، مرکز فرهنگی هنری شیدا را در واشنگتن تاسیس نمود.

وی سال ۸۰، پس از سالها دوری از وطن به ایران بازگشت و در مکتب خانه میرزا عبدالله و کانون شیدا به تدریس علاقه مندان موسیقی مشغول بود و ضمن چندین اجرای تازه، شاگردان بسیاری نیز در ایران توانستند در کنار این استاد برجسته موسیقی، مشقِ ساز بگیرند.

 

ایشان در ایران و به اصرار شاگردان یکی از برجسته ترین آثار خود آلبوم (همیشه در میان ) را در سال ۱۳۸۶ منتشر ساخت. این اثر حاصل یک کنسرت روحانی درکلن آلمان در دستگاه شور است که لطفی آن را در فضایی آکنده از شادی دیدار مجدد دوستدارانش پس از چند سال به اجرا دراورده است این اثر که بیست سال پس از اجرای کنسرت منتشر شد شامل دو بخش است.  در بخش اول استاد محمدرضا لطفی به اجرای بداهه سه تار در دستگاه شور با همنوازی تنبک محمد هاشمی و اشعاری از سایه و حافظ  می پردازد که در بین شاگردان استاد زبانزد است و دومین بخش آن مربوط  به اجرایی خصوصی در سال ۶۲ است که تار لطفی به همراه تنبک استاد ناصر فرهنگفر آن را خلق کرده است.

محمدرضا لطفی پس از بازگشت به ایران برخی اظهارنظرهای تند نسبت به استاد شجریان داشت که واکنش برخی شاگردان استاد و پیشکسوتان موسیقی پیرامون دعوت به خویشتن‌داری را در پی داشت و البته این انتقادها از سوی استاد شجریان بی پاسخ ماند.

ازجمله خوانندگانی که در سالهای اخیر او راهمراهی کردند می توان به شهرام ناظری ، هنگامه اخوان ومحمد معتمدی اشاره کرد که حاصل آن خلق آثاری چون وطنم ایران (اجرای گروه همنوازان شیدا، ۱۳۸۷‌)ای عاشقان (اجرای گروه همنوازان شیدا در بیات اصفهان۱۳۸۸)می باشد.

 

در پی ابتلا به بیماری سرطانِ  حال این استاد برجسته موسیقی در یک سال گذشته رو به وخامت گذاشت و چندین بار در بیمارستان بستری شد که  در آخرین اقامت خود در بیمارستان بامداد امروز جمعه دوازدهم اردیبهشت ماه ۹۳ بدرود حیات گفت.

پیکر زنده‌یاد استاد «محمدرضا لطفی» بنا به  وصیتش در زادگاهش به خاک سپرده خواهد شد.