فرهنگی
در سالروز تولد «آلفرد هیچکاک» کارگردانی که فراموش نمیشود
در حالی که سالها از مرگش میگذرد اما همچنان از هر کارگردان دیگری در تاریخ سینما مشهورتر است، فیلمهایش آنچنان تأثیرگذار و ماندگارند که منبع الهام بسیاری از کارگردانان بزرگ بوده است و آثارش دارای ویژگیهای منحصر به فردی است که سینمادوستان با دیدن تنها چند دقیقه، تشخیص میدهند چه کسی آن را خلق کرده است.
به گزارش صدای ایران به نقل از ایسنا؛ «راجر ایبرت» منتقد سرشناس سینمای جهان در مطلبی که چند سال پیش از مرگش، درباره سینمای «هیچکاک» و با عنوان “هیچکاک همچنان در قله سینمای جهان” نوشت، عنوان میکند: ” هیچکاک راضی بود با توقعات بسیار کم درباره جرم و گناه فیلم بسازد. فیلمهایش عاری از بیانیههای فلسفی بود و بصورت کنایه آمیز به مضامین فلسفی میپرداخت و هیچ چیز در ساختههایش خیلی جدی گرفته نمیشد. او از ستارههای بزرگ، لوکیشنهای پرزرق و برق و استراتژیهای تصویربرداری بیباکانهای استفاده میکرد و با حضور کوتاه در تقریبا تمامی آثارش در زمانی به شهرت رسید که کمتر کسی به کارگردانی فیلم فکر میکرد. زمانی که بسیاری از کارگردانان معروف از تلویزیون روی برگردانده بودند، او با یک برنامه تلویزیونی یک ساعته با عنوان «آلفرد هیچکاک تقدیم میکند» به اوج شهرت رسید.
«ایبرت» در ادامه درباره «هیچکاک» مینویسد: طرح داستان مورد علاقه را میتوان در این جمله کوتاه خلاصه کرد: “فردی بیگناه که به اشتباه متهم شده است”. از «کری گرانت» در فیلم «شمال از شمال غربی» تا «اینگرید برگمن» در فیلم «بدنام»، این شخصیتها همگی بیگناه بودند اما از دیدگاهی خاص گناهکار به نظر میرسیدند.
هیچکاک در توضیح علاقهاش به این مضامین همواره داستانی از دوران نوجوانی خود تعریف میکند که به دلیل رفتار نادرستش، پدرش او را همراه با یک یاداشت به اداره پلیس لندن میفرستند و از مأموران میخواهد او را به دلیل اشتباهش بازداشت کنند.
در یادداشتی که هیچکاک از پدرش گرفت نوشته شده بود: “میبینی که اگه پسر خوبی نباشی چه اتفاقهایی ممکنه بیفته”
سالها بعد «هیچکاک» درخواست کرد که روی سنگ قبرش نیز همین این جمله را حک کنند.
۱۳ اوت سال ۱۸۹۹ یعنی دقیقا ۱۱۶ سال پیش روزی بود که «آلفرد هیچکاک» استاد بزرگ سینمای تعلیق و دلهره در شهر لندن متولد شد. در ابتدا به عنوان یک پادو وارد عرصه سینمایی صامت شد و بعدها به عنوان هنرمند و نویسنده کار خود را ادامه داد.
اولین فیلمهایش چون «باغ لذت» را در آلمان و در اوج جریان اکسپرسیونیسم ساخت و در طول دوران فعالیت سینمایی خود همواره علاقه وافری به زوایای عجیب دوربین، سایههای دراماتیک، لوکیشنهای غریب و همچنین فاشسازی بصری غیرمنتظره داشت.
اولین فیلم معروف و موفق او «مردی که زیاد میدانست» در سال۱۹۳۴ ساخته شد و پس از فیلم «۳۹ پله» (۱۹۳۵) و همچنین موفقیت بزرگ «خانم ناپدید می شود» (۱۹۳۸)، «دیوید سلزنیک» تهیهکننده آمریکایی او را به هالیوود فراخواند و اولین ساخته «هیچکاک» در هالیوود با عنوان «ربکا» توانست در حالی جایزه اسکار بهترین فیلم را کسب کند که فیلمی عاشقانه بود و هیچ یک از عناصر تعلیقی که «هیچکاک» بواسطه آنها به شهرت رسیده بود را نداشت.
او عاشق کار با ستارههای بزرگ سینما بود و ستارهها نیز همه کارهای خود را برای همکاری با هیچکاک کنار میگذاشتند، «جیمز استوارت» و «کری گرانت» در چهار فیلم با او همکاری کردند و بازیگران مطرحی چون «اینگرید برگمن»، «جوزف کاتن»، «هنری فوندا»، «گریس کلی»، «کیم نواک» و «پل نیومن» در فیلمهای او ظاهر شدند.
«هیچکاک» که شیفته بعد فنی سینما بود با دقت فراوانی روی فیلمنامههایش کار میکرد و حتی هنرمندانی را استخدام میکرد تا استوریبرد تمام برداشتها را ترسیم کنند و معتقد بود وقتی فیلمنامه تکمیل باشد فرآیند ساخت فیلم روی سراشیبی قرار میگیرد. او برای خودش چالشهای فنی ایجاد میکرد، برای مثال تمام فیلم «قایق نجات» را روی یک قایق کوچک ساخت و فیلم «طناب» را از کنار هم قرار دادن برداشتهای ۱۰ دقیقهای طوری تدوین کرد که گویی کل فیلم در یک برداشت مقابل دوربین رفته است.
«روانی» (۱۹۶۰) تاثیرگذارترین فیلم «هیچکاک» بود که به راهنمای سینمای خشنونت برای کارگردانان بعد از وی مبدل شد اما بهترین فیلم او «سرگیجه» (۱۹۵۸) بود که در فهرست برترین فیلمهای تاریخ سینما همواره در میان پیشتازان است.
«آلفرد هیچکاک» در سال ۱۹۸۰ از سوی ملکه الیزابت دوم به دریافت لقب “سر” نائل آمد؛ هرچند مرگ فرصت آن را به او نداد تا رسما آن را دریافت کند و چهارماه پس از اعلام آن، در روز ۲۹ آوریل ۱۹۸۰ در سن ۸۰ سالگی براثر نارسایی کلیوی در لسآنجلس درگذشت.
«هیچکاک» طی ۶۰ سال فعالیت سینمایی، بهواسطه ساخت آثار برجسته موفق به کسب جوایز متعددی شد که شاید مهمترین آنها جایزهی یادبود آکادمی اسکار در سال ۱۹۶۷ باشد.
او پنجبار در سالهای ۱۹۶۰ برای فیلم «روانی»، سال ۱۹۴۰ برای «ربکا»، سال ۱۹۴۴ برای «قایق نجات»، سال ۱۹۴۵ برای «طلسمشده» و سال ۱۹۵۴ برای «پنجره عقبی» نامزد جایزه اسکار بهترین کارگردانی شد. وی همچنین نامزد اسکار بهترین تهیهکننده برای فیلم «سوءظن» در سال ۱۹۴۱ شده بود. فیلمهای «ربکا»، «خبرنگار خارجی» و «طلسمشده» نامزد اسکار بهترین فیلم نیز بودند. شانزده فیلم ساخته او نامزدی اسکار را بهدست آوردند که او خودش برای شش فیلم نامزد اسکار شد. در سال ۲۰۰۸، چهار فیلم «سرگیجه»، «پنجره عقبی»، «شمال از شمالغربی» و «ام را نشانه قتل بگیر» از سوی انجمن فیلم آمریکا در فهرست ۱۰ اثر برتر سینمای جنایی جهان قرار گرفتند.